ابعاد و نصب الکتروموتور ها – راهنمای کامل استاندارد IEC
استاندارد ابعاد و نصب الکتروموتور ها
اطلاعات مربوط به ابعاد الکتروموتور، سایز فریم، ابعاد پایه و شرایط نصب در مراحل نصب و راه اندازی و آماده سازی محل نصب الکتروموتور ها بسیار حائز اهمیت میباشد.
این اطلاعات استاندارد که در جداول قابل دسترسی میباشند بیانگر ابعاد مهمی نظیر سایز شفت الکتروموتور، ابعاد موتور، فاصله بین پایه ها ، قطر پیچ ها و غیره میباشند. اطلاعات فوق برای طراحی و ساخت انواع دستگاه و ماشین آلات صنعتی ضروری است.
استاندارد های رایج تجهیزات الکترومکانیکی
دو استاندارد IEC و NEMA از رایج ترین استاندارد های بین المللی هستند که در طراحی و ساخت الکتروموتورها مورد استفاده قرار میگیرند. موتورهایی که در ایران تولید میشوند یا به کشور وارد میشوند از استاندارد IEC پیروی میکنند. موتورهای چینی یا اروپایی نظیر WEG و ABB و VEM همگی از IEC پیروی میکنند. به طور کلی IEC یک استاندارد بین المللی رایج در اروپا و آسیا و خاور میانه است و NEMA استاندارد مربوط به آمریکا و آمریکای شمالی است.
بیشتر بخوانید : استاندارد NEMA در مقابل IEC
پارامترهای ابعادی کلیدی در انتخاب الکتروموتور
⚙️قطر شفت
⚙️ارتفاع شفت از زمین ( سایز فریم )
⚙️فاصله سوراخ های پایه ها
⚙️قطر و نوع فلنج (B14 یا B5)
⚙️طول کلی موتور
نکات مهم برای مهندسان و خریداران
- همیشه فریم IEC و نوع نصب را چک کنید و فقط به توان و کیلووات اتکا نکنید.
- گشتاور و دور موتور را چک کنید
- به حفاظت بدنه و IP دقت کنید – برای شرایط محیطی مهم است.
- نوع کار و دايم کاری را بررسی کنید
- بلبرینگ ها را بررسی کنید
نوع نصب الکتروموتور
لازم به ذکر است که نصب الکتروموتور ها بنا به سیستم و ماشین طراحی شده ممکن است عمودی، افقی، روی پایه، با فلنج یا بدون فلنج یا با نیم فلنج باشد. برای تهیه یک الکتروموتور و جایگزین کردن الکتروموتورها یکی از عوامل مهمی که باید بررسی کنید نوع نصب موتور است . در ادامه تصاویر مربوط به هر کدام را ملاحظه میفرمایید.
لذا در ادامه به بررسی نحوه خواندن کد های مربوط به استاندارد نصب مانند ابعاد یا فریم سایز ، ابعاد شفت و نوع نصب الکتروموتور را خدمتتان ارایه میدهیم.
نوع نصب B35 پایه دار و فلنج بزرگ
نوع نصب B34 پایه دار و فلنج کوچک یا اصطلاحا نیم فلنج
نوع نصب B3 پایه دار
ابعاد بدنه الکتروموتور
ابعاد بدنه الکتروموتور ها بر اساس توان الکتروموتور ها (که با کیلووات یا اسب بخار نمایش داده میشوند) استاندارد شده اند. به این معنی که هرچه توان الکتروموتور بیشتر میشود سایز موتور نیز بزرگتر میشود.
الکتروموتور های با دور موتور پایین تر جثه بزرگتری نسبت به موتور با توان مشابه و دور بالا تر دارند . مثلا الکتروموتور 3 اسب تکفاز 1400 دور جثه بزرگتری از موتور 3 اسب 3000 دور تکفاز دارند.
ابعاد یا سایز فریم الکتروموتور ها نشان دهنده قطر سوراخ های موتور، فاصله بین پایه ها، قطر شفت و طول شفت و … است که این سری اطلاعات برای طراح سیستم بسیار مهم می باشد.
فریم سایز یا سایز الکتروموتور بر اساس یک کد بیان میشود که حاوی اعداد و حروف میباشد که طبق قوانین یکی از استانداردهای معروف بین المللی تجهیزات الکترونیکی و مکانیکی مانند استاندارد IEC یا استاندارد NEMA روی پلاک موتور ها و در دل کد هر الکتروموتور قابل مشاهده میباشند.
به عنوان مثال کد: 90L
جدول توان الکتروموتورها و سایز فریم موتورها به همراه کاربری های رایج
| سایز فریم IEC | ارتفاع شفت (mm) | بازه توان موتور (kW) | کاربری های معمول |
|---|---|---|---|
| 56 | 56 mm | 0.06 – 0.12 | پمپ ها و فن های کوچک |
| 63 | 63 mm | 0.12 – 0.18 | ماشین الات سبک |
| 71 | 71 mm | 0.37 | پمپ ها و نقاله ها |
| 80 | 80 mm | 0.75 | فن های صنعتی |
| 90 | 90 mm | 1.1 _ 1.5 | کمورسور ها و پمپ ها |
| 100 | 100 mm | 2.2 – 3 | پمپ های سنگین کار |
| 112 | 112 mm | 4 | پمپ های سنگین کار و بالابر |
| 132 | 132 mm | 7.5 | ماشین آلات صنعتی |
| 160 | 160 mm | 15 | کمپرسورهای بزرگ و کارخانه ها |
| 200 | 200 mm | 30 | کاربری های سنگین صنعتی |
حروف مربوط به ابعاد الکتروموتور در استاندارد IEC و NEMA
- H: فاصله بین مرکز شفت تا زیر پایه ها
- A: فاصله بین مرکز پیچ پایه ها
- B: فاصله بین خطوط مرکزی پیچ های یک پایه (در دید از کنار)
- C: فاصله بین مرکز نزدیکترین پیچ پایه تا شانه شفت (در تصویر مشخص است)
- K: قطر محل قرارگیری پیچ پایه
- D: قطر شفت
- E: طول شفت
جدول ابعاد استاندارد الکتروموتورها
قطر استاندارد شفت الکتروموتور و طول شافت الکتروموتور ، فاصله مرکز به مرکز سوراخ پایه های الکتروموتور را در جداول زیر بر اساس سایز فریم الکتروموتور میتوان به دست آورد.
استاندارد بین المللی IEC
سایز فریم سایز شفت و طول شفت الکتروموتورها
سایز فریم قطر شفت طول شفت و ابعاد iec
سایز فریم قطر شفت طول شفت و ابعاد iec
مشخصات شفت الکتروموتور
در جدول بالا D مولفه مربوط به مشخصات شفت موتور میباشد.
از D میتوان اطلاعات مربوط به شفت را مانند طول شفت موتور،قطر داخلی شفت،قطر خارجی شفت و ابعاد پیچ را بدست آورد.
- طول شفت : E
- قطر داخلی شفت: GA
- قطر استاندارد شفت : D
- ابعاد پیچ tapped hole
در خصوص ابعاد و اطلاعات شفت الکتروموتور ها میتوان به جدول زیر مراجعه کرد.
| ابعاد شفت | سایز به میلی متر | |||
| D | E | F | GA | ابعاد پیچ |
| 9mm | 20 | 3 | 10.2 | M3 |
| 11mm | 23 | 4 | 12.5 | M4 |
| 14mm | 30 | 5 | 16 | M5 |
| 19mm | 40 | 6 | 21.5 | M6 |
| 24mm | 50 | 8 | 27 | M8 |
| 28mm | 60 | 8 | 31 | M10 |
| 38mm | 80 | 10 | 41 | M12 |
| 42mm | 110 | 12 | 45 | M16 |
| 48mm | 110 | 14 | 51.5 | M16 |
| 55mm | 110 | 16 | 59 | M20 |
| 60mm | 140 | 18 | 64 | M20 |
| 65mm | 140 | 18 | 69 | M20 |
| 70mm | 140 | 20 | 74.5 | M20 |
| 75mm | 140 | 20 | 79.5 | M20 |
| 80mm | 170 | 22 | 85 | M20 |
| 90mm | 170 | 25 | 95 | M24 |
| 100mm | 210 | 28 | 106 | M24 |
جای خار شفت
یکی از مشخصات مهم شفت الکتروموتورهای اندازه جای خار آن است که برای کوپل کردن و فولی بستن به شفت و قفل کردن شفت مورد نیاز است. جای خار شفت الکتروموتور در جداول استاندارد و دیتا شیت ها با حرف F مشخص شده است. در جدول زیر اندازه جای خار شفت الکتروموتور بر اساس سایز فریم موتورها نوشته شده است.
| سایز فریم الکتروموتور | جای خار F (میلیمتر) | توضیحات(مثال) |
|---|---|---|
| 63 | 4 | موتور 0.18 کیلووات 1400 |
| 71 | 5 | موتور 0.37 کیلووات 1400 |
| 80 | 6 | موتور 0.75 کیلووات 1400 |
| 90 و 100 و 112 | 8 | 2اسب و 3 اسب و 4 اسب |
| 132 | 10 | 7.5 اسب و 10 اسب 1400 |
| 160 | 12 | 15 اسب 1400 |
| 180 | 14 | 25 اسب و 30 اسب 1400 |
| 200 | 16 | 40 اسب 1400 |
| 225 | 18 | 50 اسب 1400 |
| 225M2 | 16 | 50 اسب 1400 |
| 225M | 18 | 60 اسب 1400 |
| 250M | 18 | 75 اسب 1400 |
| 280 | 20 | 100 اسب 1400 دور |
نوع نصب و طریقه نصب الکتروموتور
پس از مشخص شدن سایز الکتروموتور و نوبت به نوع نصب و پایه الکتروموتور ها میباشد.
الکتروموتور سه فاز یا الکتروموتور تکفاز بسته به نوع مکان و تاسیساتی که قرار است نصب شوند دارای انواع پایه دار،فلنج دار،پایه و فلنج دار، نیم فلنج و عمودی و افقی میباشند.
IM در پلاک الکتروموتور
ابعاد و نوع نصب الکتروموتور روی پلاک الکتروموتور و در کنار حروف IM که به معنی INTERNATIONAL MOUNTING یا نصب بین المللی نمایش داده میشوند.
به عنوان مثال الکتروموتور IM B5 به موتور بدون پایه و دارای فلنج کامل اشاره میکند. در ادامه با انواع کد ها نو نوع نصب بیشتر آشنا خواهید شد.
بیشتر بخوانید : راهنمای انتخاب الکتروموتور
نوع نصب و انواع حالات نصب استاندارد الکتروموتور
در تصویر زیر نوع نصب پایه و سایر حالات را مشاهده می فرمایید.
نوع نصب الکتروموتور ها با دو کد مجزا نمایش داده میشوند که بسته به سازنده موتور یکی از این کد های بین المللی روی پلاک درج میشود.
کد اول CODE I که با IM در ابتدا شروع میشود سپس کد B یا v و اعداد پس از آن نوشته میشود.
لازم به ذکر است که B به معنای ایستاده و V به معنای عمودی یا VERTICAL است.
کد دوم CODE II نیز با IM به معنای نصب بین المللی و سپس با چهار عدد مجزا در ادامه ان نمایش داده میشود که هر یک از تعداد نمایانگر مفهومی است که در جدول زیر مشاهده میکنید.
ابعاد فلنج الکتروموتور
برای به دست اوردن ابعاد فلنج الکتروموتور ها و فاصله جای پیچ ها بایستی به جداول استاندارد و دیتا شیت ها مراجعه کرد.
جدول توان الکتروموتورها
در جداول زیر میتوانید توان الکتروموتورهای چینی ( با استاندارد IEC ) را در کنار سایز فریم مربوط به هریک را مشاهده بفرمایید.
جدول توان الکتروموتور های سه فاز 1400 دور چینی
جدول توان الکتروموتور های تک فاز 1400 دور چینی – بدنه چدنی
جدول توان الکتروموتور های سه فاز چینی 900 دور
جدول توان الکتروموتور تک فاز 3000 دور
پلاک خوانی الکتروموتور ها
برای تهیه و یا جایگزینی انواع الکتروموتور می بایست مشخصات مختلفی را از روی پلاک موتور یا دیتا شیت ها بررسی کنید. در خصوص پلاک خوانی الکتروموتور و مواردی همچون کلاس حفاظتی و کلاس عایقی و سایر موارد میتوانید مقاله پلاک خوانی را از آبادگرموتور مطالعه فرمایید.
بیشتر بخوانید : پلاک خوانی الکتروموتور
